Tijdens de nieuwjaarsontmoeting van het bisdom Breda op vrijdag 23 januari sprak bisschop Liesen openhartig en bewogen over wat hem persoonlijk en het bisdom bezighoudt. In zijn voordracht sprak hij over kwetsbaarheid en hoop, zijn persoonlijke ervaring en een brede visie op kerk-zijn in deze tijd.
Leven in Gods hand
Bisschop Liesen begint met een persoonlijke terugblik op de afgelopen jaren, die voor hem getekend zijn door een intensief medisch traject. Sinds 2022 leeft hij met kanker, met perioden van herstel, nieuwe behandelingen en telkens opnieuw leren omgaan met onzekerheid. Tegelijk klinkt in zijn verhaal steeds dankbaarheid: voor de medische mogelijkheden, voor goede uitslagen, en vooral voor de vele blijken van medeleven en gebed.
Die ervaring heeft zijn blik verdiept. Wanneer het perspectief van het leven kleiner wordt, zo vertelt hij, wordt elke dag kostbaar. Dat maakt ook gevoeliger voor wat er werkelijk toe doet. “Wij allen zijn in Gods hand,” zei hij. “De weg die God voor ons uitstippelt, dat is de beste weg. En het doet goed om je daar aan over te geven. Dat geeft kracht. En ook al is mijn energie en mijn stem wat aangeslagen. Ik sta hier toch als een blij mens.”
God is aan het werk
Vanuit die existentiële ervaring maakt de bisschop de overgang naar het leven van de Kerk. Wat hem in deze jaren bijzonder raakt, is hoe duidelijk hij ziet dat God aan het werk is. Zowel in individuele levens, als in de ontwikkeling van de Missionaire Parochie.
Al sinds 2018 en 2019 werd nagedacht over parochievernieuwing, geïnspireerd door internationale bewegingen en literatuur zoals Rebuilt en Divine Renovation. Corona leek het proces te onderbreken, maar het tegendeel bleek waar: in 2022 vond de conferentie van de Missionaire Parochie op volle kracht plaats. Terugkijkend ziet de bisschop daarin een doorgaande lijn waarin God zelf de hoofdrol speelt.
Hoop die geoefend wordt
Een belangrijk ijkpunt in het afgelopen jaar was het jubeljaar, dat in het teken stond van hoop. In alle parochies werd een “week van de hoop” georganiseerd, met activiteiten die dit thema concreet maakten. Die hoop is geen vaag optimisme, maar geworteld in de werkelijkheid van Gods nabijheid, liefde en barmhartigheid.
“Denk niet dat het nu voorbij is. We hebben gewoon een jaar geoefend om het goed te kunnen.”
De bisschop blikt terug op het jubeljaar 2025. Er zijn activiteiten opgezet om het thema van de hoop dieper te laten indalen. Bisschop Liesen: “Denk niet dat het nu voorbij is. We hebben gewoon een jaar geoefend om het goed te kunnen.”
Hoop maakt ook vrijmoedig. Zoals Petrus schrijft, worden christenen uitgedaagd om rekenschap te geven van de hoop die in hen leeft (1 Petrus 3, 15). En Jezus zelf belooft dat op het moment dat het nodig is, woorden worden ingegeven door de Geest ( Lucas 12, 12). Het vraagt bescheidenheid en vertrouwen: niet wij spreken, maar Gods Geest spreekt door ons heen.
Hart tot hart
Getuigenis geven is geen kwestie van mooie woorden of perfecte formuleringen. Het gaat, zo zei bisschop Liesen, om het hart dat tot een ander hart spreekt. Juist wanneer woorden met moeite gevonden worden, klinkt authenticiteit door. Daar, in die kwetsbare ruimte, is God aanwezig.
Dat inzicht sluit nauw aan bij de kern van de Missionaire Parochie. Het gaat niet om aantallen, maar om kwaliteit: om leerlingen van Jezus die innerlijk vernieuwd worden. De apostel Paulus spreekt over “de nieuwe mens”, die leert onderscheiden wat goed is en wat werkelijk goed is ( Romeinen 12, 2).
Diep ploegen: het missionaire plan
In dat licht spreekt de bisschop uitvoerig over het missionaire plan dat parochies gevraagd wordt om op te stellen. Hij gebruikt daarbij een sprekend beeld uit zijn jeugd op de boerderij. “Waar traditionele parochieplannen te vergelijken zijn met een eg die de bovenlaag egaliseert, lijkt een missionair plan op een ploeg die diep de grond openbreekt. Speerpunten gaan diep, juist zoals een ploegschaar, en dat is nodig voor de vruchtbaarheid en de goede structuur van Gods akker.”
Een missionair plan kiest één, twee of drie duidelijke speerpunten en werkt daar gedurende een afgebakende periode intensief aan, met de hele parochie. Iedereen doet mee: doeners én bidders. Wie actief is, wordt gedragen door gebed; wie bidt, is volwaardig betrokken bij de missie. Zo groeit een cultuur van eenheid, samenwerking en niet in de laatste plaats vriendschap.
“Waar traditionele parochieplannen te vergelijken zijn met een eg die de bovenlaag egaliseert, lijkt een missionair plan op een ploeg die diep de grond openbreekt. Speerpunten gaan diep, juist zoals een ploegschaar, en dat is nodig voor de vruchtbaarheid en de goede structuur van Gods akker.”
Zoals de leerlingen van Jezus, zo verschillend als zij waren, naar elkaar toe groeiden door samen Hem te volgen. “Zelfs als ze broers waren, zijn ze nog dichter bij elkaar gekomen door naar Jezus te gaan. Er ontstaat een vriendschap. En dat is waar de Missionaire Parochie om draait. Een vriendschap met de Heer. Dichter naar Hem toe kom je ook dichter bij elkaar.” Dit is de kern van wat synodaliteit genoemd wordt.
“Kom en zie”
Waar zo’n klimaat ontstaat, wordt de Kerk vanzelf aantrekkelijk. Mensen brengen anderen mee, niet uit plicht, maar omdat er iets is om te delen. Het is het oude evangelische uitnodigingswoord aan Natanaël: “Kom en zie” (Johannes 1, 46).
De bisschop ziet dat gebeuren, onder meer in de kathedraal van Breda, waar telkens nieuwe gezichten verschijnen, vooral ook jonge mensen. Sommigen komen met vragen, anderen met aarzelende stappen, maar ze worden ontvangen door een open gemeenschap. Opvallend is dat ook oudere parochianen ruimte maken, soms letterlijk een stap terug doen, om nieuwkomers plaats te geven. Die stille getuigenis van gastvrijheid is volgens hem nauwelijks te overtreffen.
Niet alleen in Breda is deze ontwikkeling gaande, zegt de bisschop. Ook op andere plekken. “En dat geeft hoop, echt hoop. God is aan het werk. Maar dat vraagt van ons wel een bereidheid, een openheid om deze jonge mensen – met al hun vragen – een plek te geven. Laten we ze niet in de mal stoppen waar wij zelf uitgekomen zijn. Als er een mal is waar ze in moeten, dan is dat het evangelie waar ook wij altijd al in thuis hoorden.”
Een kerk in beweging
De Missionaire Parochie vraagt ook om veranderingen op diocesaan niveau. Daarom is het bisdom zelf een reorganisatie aangegaan, vanuit het besef dat men niet van parochies kan vragen te veranderen zonder zelf die stap te zetten. De structuur is vereenvoudigd en dienstbaar gemaakt aan twee pijlers: missionair pastoraat en zakelijke ondersteuning.
Daarnaast is ingezet op synodaliteit: samen luisteren, spreken en onderscheiden. Nieuwe overlegvormen, zoals het missionair beraad en het zoneberaad, zorgen voor verbinding tussen bisdom en parochies. Ook vrouwen spelen hierin een belangrijke rol.
Volgers van de Weg
Uiteindelijk draait alles om die ene weg. Niet voor niets werden de eerste christenen “aanhangers van de Weg” genoemd (Handelingen 9, 2). Jezus zelf noemt zich de Weg, en wie Hem volgt, is tegelijk bij Hem én gezonden door Hem ( Marcus 3, 14). Die dubbele beweging typeert de Kerk: naar Hem toe en van Hem vandaan, de wereld in.
“Waar twee of drie in mijn naam bijeen zijn, daar ben Ik in hun midden,” zegt Jezus (Matteüs 18, 20). “En dat geldt ook voor ons missionaire programma. We gaan erop uit. Maar altijd met Hem. Dat maakt het werkzaam. Dat maakt het effectief.”
Huisvesting bisdomkantoor
Tijdens de nieuwjaarsontmoeting kwamen twee jongeren aan het woord. Zij vertelden openhartig over hun weg naar de Kerk.
Na een indrukwekkende getuigenis van twee jongeren die recent tot de Kerk zijn toegetreden, stond bisschop Liesen stil bij de vraag hoe om te gaan met de gebouwen en ruimten van het bisdomkantoor. Deze vraag dienst zich om praktische redenen aan, maar ook als je nadenkt over hoe je een missionair bisdomkantoor wilt zijn.
“De herinrichting van de gebouwen maakt ruimte vrij, en juist die ruimte wil het bisdom inzetten ten dienste van de Missionaire Parochie. Concreet betekent dit: de meest toegankelijke delen, aan de straatzijde, bestemmen voor diaconale en charitatieve activiteiten.”
Daarmee wil het bisdom letterlijk en figuurlijk de verbinding met de samenleving zoeken. Bisschop Liesen sprak hier open over: “dit is geen terrein waar de Kerk automatisch veel ervaring heeft.” Juist daarom is hij dankbaar voor het contact met organisaties die beschikken over een schat aan ervaring in nabijheid en dienstbaarheid aan mensen in nood.
Eucharistie
Vanuit deze concrete missionaire inzet maakt bisschop Liesen de beweging naar het hart van alles: de Eucharistie. De verdieping van het eucharistisch leven ziet hij als onmisbaar voor de Missionaire Parochie.
“De Eucharistie staat centraal,” aldus de bisschop. “Zij is de voortzetting van Jezus’ eigen aanwezigheid. In de Eucharistie nodigt Hij zelf uit: “Blijf dit doen om Mij te gedenken” (Lucas 22, 19). Wij sluiten bij Hem aan, en aan het einde worden wij door Hem gezonden: “Gaat nu allen heen in vrede.”
Door maatschappelijke ontwikkelingen en veranderende gewoonten is deze centrale plaats soms naar de achtergrond verschoven. Daarom wil het bisdom de Eucharistie verdiepen in de komende tijd. Niet alleen waar het de zondagsviering betreft, maar waar mogelijk ook in de vorm van eucharistische aanbidding. “Bij de Heer te zijn,” zo zei de bisschop, “is iets wat je uiteindelijk niet kunt uitleggen, maar moet ervaren.”
Hij illustreerde dit met een voorbeeld uit een jongerenweekend in Burgh-Haamstede. Door slecht weer vielen veel geplande activiteiten in het water. Toen de jongeren samen mochten kiezen wat in elk geval doorgang moest vinden, kozen zij zelf voor aanbidding. Wat daar gebeurde, was indrukwekkend. De ervaring van de aanwezigheid van de levende Heer raakte hen op een manier die nauwelijks in woorden te vatten was.
Die ervaring – rust, vrede, aantrekkingskracht en liefde – gunt bisschop Liesen alle missionaire parochies. Daarom wordt de prioriteit van de Eucharistie op zondagmorgen bewust meegenomen in de missionaire plannen en speerpunten.
Vrede van Christus
Bisschop Liesen zet de vertrekkende kanunniken van het Kapittel van het bisdom Breda in het zonnetje. vlnr: pastoor Jos Demmers, vicaris Wiel Wiertz, vicaris-generaal Harry Lommers en bisschop Liesen.
Tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst sprak bisschop Liesen zijn grote dank uit aan de kanunniken die vertrekken uit het Kapittel, voor hun jarenlange inzet en trouwe dienst aan het bisdom, waarin zij met wijsheid, betrokkenheid en geloof het bestuur hebben ondersteund. Als teken van waardering overhandigde hij hun een kaars met het woord Vrede in vele talen, verwijzend naar hun roeping om dragers en verspreiders van de Vrede van Christus te zijn.
Volhouden in vertrouwen
Met de accenten missionaire dienstbaarheid en eucharistische verdieping, rondde bisschop Liesen zijn bijdrage af. Zijn oproep was bemoedigend: “ga door, houd vol en vertrouw op Christus. Hij is er.”
